Στον μεταπτυχιακό κύκλο εντάχθηκε για πρώτη φορά το 2018 το μάθημα «Αρχειακή έρευνα-Εκδοτική» (https://eclass.upatras.gr/courses/LIT2028), με στόχο να εκπαιδεύσει τους μεταπτυχιακούς φοιτητές στο πεδίο της αρχειακής έρευνας και της εκδοτικής, αναφορικά με τη λογοτεχνία του 19ου και του 20ού αιώνα. Σκοπός του μαθήματος είναι η ανάπτυξη, παράλληλα, θεωρητικού προβληματισμού και ερευνητικών δεξιοτήτων. Παρέχοντας το θεωρητικό πλαίσιο και παρακολουθώντας τις διαφορετικές πρακτικές που έχουν ακολουθηθεί έως σήμερα, οι φοιτητές εξοικειώνονται με την ερευνητική διαδικασία και τις εκδοτικές αρχές που εφαρμόζονται σε ένα ευρύ φάσμα κειμένων. Το μάθημα περιλαμβάνει διαλέξεις, παρουσίαση υλικού και εμπειρικές συνεδρίες (hands on sessions). Επιπλέον, στο πλαίσιο του μαθήματος οι μεταπτυχιακοί φοιτητές παρακολουθούν σεμιναριακές συνεδρίες με μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας καταξιωμένα στον ευρύτερο χώρο της εκδοτικής κειμένων του 19ου και του 20ού αιώνα (π.χ. φιλολογική χρηστική έκδοση, ψηφιακές γενετικές εκδόσεις, πνευματικά δικαιώματα κ.ο.κ.) ή με νεότερους επιστήμονες που ειδικεύονται σε ζητήματα αιχμής του συγκεκριμένου ερευνητικού πεδίου (π.χ. born digital archives, εκδοτικές πρακτικές του Ημερολογίου κ.ο.κ.). Διδάσκουσα: Κατερίνα Κωστίου.

Στο πλαίσιο του παραπάνω μαθήματος οι μεταπτυχιακοί φοιτητές της ειδίκευσης είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις παρακάτω διαλέξεις:

1. 30.10.2019: Άρης Μαραγκόπουλος, συγγραφέας και εκδότης.
«Συγγραφή-Κριτική-Έκδοση ή πώς δημιουργείται ένα βιβλίο» [ Ι. Μείζονα ποιητικά του Κατσαρού. ΙΙ. Το Ιούς, Μανιούς ίσως και Aqua Marina, της Μάτση Χατζηλαζάρου].

2. 27.11.2019: Μαριλίζα Μητσού, Διευθύντρια σπουδών (για τη νεότερη και σύγχρονη Ελλάδα) στην École des Hautes Études en Sciences Sociales (EHESS), στο Παρίσι (και πρώην καθηγήτρια στο LMU, Μόναχο).
«Τι χρειάζεται η εκδοτική την εποχή των Cross-media; Όροι και ορισμοί» [Κριτική των κειμένων, εκδοτική, κειμενολογία, γενετική κριτική, κριτικές, φιλολογικές, χρηστικές, ηλεκτρονικές εκδόσεις].

3. 5.12.2019: Χρήστος Μπιντούδης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης.
«Εκδοτικά προβλήματα παλαιότερων κειμένων της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Η περίπτωση της συλλογής Βόσπορος εν Βορυσθένει του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου».

4. 11.12.2019: Κατερίνα Τικτοπούλου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Τμήμα Φιλολογίας του Α.Π.Θ.
« Ψηφιακή-γενετική έκδοση των αυτογράφων του Διονυσίου Σολωμού (Colloquium).

5. 12.12.2019: Λάμπρος Βαρελάς, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Α.Π.Θ.
«Λογοτεχνικά αρχεία στην Ελλάδα».

6. 8.1.2020: Ευριπίδης Γαραντούδης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ.
«Εκδοτικά ζητήματα νεοελληνικής ποίησης και πεζογραφίας: Κάλβος, Παλαμάς, Χειμωνάς».

7. 23.1.2020: Νίκος Φαλαγκάς, Διδάσκων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα “Δημιουργική γραφή”, του ΕΑΠ.
«Εκδοτικά ζητήματα του αυτοβιογραφικού λόγου».

Ερευνητικό έργο στο πλαίσιο του ΠΜΣ

Συλλογική δραστηριότητα

1. Παράλληλα με το μάθημα, η ερευνητική ομάδα που αποτελείται κάθε φορά από τους μεταπτυχιακούς φοιτητές αναλαμβάνει ένα έργο που εκπονείται συλλογικά. Στον μεταπτυχιακό κύκλο του 2018-2020 οι μεταπτυχιακές φοιτήτριες Μαρία Γλάρου, Βασιλική Κανελλοπούλου, Λουίζα Καπελησίου και Ακριβή Τσιγάρα ξεκίνησαν τη σύνταξη της Εργογραφίας-Βιβλιογραφίας Γιάννη Πατίλη. Η ομάδα των τριών τελευταίων φοιτητριών συνεχίζει την έρευνα και μετά τη λήψη του μεταπτυχιακού τους τίτλου. Το έργο που εποπτεύεται από την Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Κατερίνα Κωστίου και από την διδάκτορα Ματίνα Παρασκευά, θα εκδοθεί ηλεκτρονικά από το ΕΑΤΤ έως το τέλος του 2021.
2. Στον μεταπτυχιακό κύκλο 2020-2022 οι φοιτητές Μαρίνα Αναγνωστοπούλου, Βασιλική Βαλιάνη, Σταματία Καλλιβωκά, Σταυρούλα Μακρή, Χαρά Λαγού, Βασιλική Παπούλια, Ανδρέας Παρασκευόπουλος έχουν αναλάβει την έκδοση της αλληλογραφίας Γιάννη Πατίλη και Αργύρη Χιόνη. Το έργο θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο της Β’ Επιστημονικής Συνάντησης του ΕΑΤΤ, τον Μάιο του 2022.

Διπλωματικές εργασίες και διδακτορικές διατριβές

Διπλωματικές εργασίες που βασίζονται σε έρευνα του αρχειακού υλικού που απόκειται στο ΕΑΤΤ, οι οποίες έχουν αναρτηθεί στο ιδρυματικό αποθετήριο ΝΗΜΕΡΤΗΣ και συνιστούν χρήσιμο εργαλείο για πολλούς μελετητές της νεοελληνικής φιλολογίας.

  1. Σοφία Τσανάκα, «Καταγραφή και ταξινόμηση του Αρχείου της Αθηνάς Κακούρη» [υπό εκπόνηση].
  2. Λευτέρης Φράτης: «Το περιοδικό Οροπέδιο. Αναλυτική παρουσίαση και ευρετηρίαση των τευχών 1-21», 2025.
  3. Ειρήνη Λάππα, «“Είναι μονάχα το ποίημα που πέρασε απ’ τον ύπνο του”: όψεις των ποιημάτων ποιητικής του Γιώργη 
  4. Παυλόπουλου», 2025.
  5. Βασιλική Γεραντώνη, «Ζητήματα ποιητικής και πρόσληψης στο έργο του Θανάση Κωσταβάρα», 2025.
  6. Μαρία Βέρρα, «Αρχείο Ηρώς Νικοπούλου : ταξινόμηση και καταλογογράφηση», 2025.
  7. Σταματία Καλλιβωκά, «Συμβολή στη σύνταξη της εργογραφίας-βιβλιογραφίας της Λείας Χατζοπούλου-Καραβία», 2023.
  8. Σταυρούλα Μακρή, «Οδός Πανός. Αναλυτική παρουσίαση και ευρετήρια της περιόδου (1981-1998)», 2023.
  9. Μαρία Γλάρου, «Χαμένη Άνοιξη – Η μανία με την Άνοιξη: η λογοτεχνική μετάπλαση του ιστορικού βιώματος», 2021.
  10. Ματίνα Παρασκευά, «Το Συναξάρι της Γραφής: Όψεις της αφήγησης στα Συναξάρια Αντρέα Κορδοπάτη του Θανάση Βαλτινού», 2016.
  11. Άρτεμις Στικούδη, «Η μετανάστευση στα σύγχρονα ελληνικά φιλολογικά περιοδικά.  Βιβλιογραφική μελέτη των περιοδικών Διαβάζω, Εντευκτήριο, Η λέξη, Νέα Εστία, Πλανόδιον, Το Δέντρο (1989-2009)», 2011.
  12. Δήμητρα Χαλούλου, «Το περιοδικό Πλανόδιον (τεύχη 1-49) : αναλυτική καταγραφή των συνεργατών, ειδολογική ταξινόμηση και κριτική αποτίμηση», 2011.
  13. Κατερίνα Τσιούμα, «Εκδοτικά και ερευνητικά ζητήματα  της ποίησης του Θανάση Κ. Κωσταβάρα», πτυχιακή εργασία, 2010. 

O απόφοιτος του ΠΜΣ του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ Κυριάκος Ραμολής εκπονεί διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών με θέμα «Ζητήματα διακειμενικότητας στο έργο του Αργύρη Χιόνη».

Ερευνητικές δράσεις μέσα από τα αρχεία του ΕΑΤΤ

Βλ. περισσότερα και στην ενότητα “Συμμετοχές σε συνέδρια“

1. Δείτε το πρότζεκτ του ΕΑΤΤ: «Τόποι και γλώσσες στον Οδυσσέα του Τζόις» [Ulysses VR], η μόνιμη έκθεση του οποίου χρηματοδοτήθηκε (2026) από το «The James Joyce Center» στο Δουβλίνο. Η δράση, που ξεκίνησε με πρωτοβουλια της Κ. Κωστίου, είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του προγραμματιστή και απόφοιτου του Τμ. Φιλολογίας Θάνου Μακρή με τον συγγραφέα και μελετητή του James Joyce Άρη Μαραγκόπουλο, το αρχείο του οποίου απόκειται στο Εργαστήριό μας.

2. Κατερίνα Κωστίου, «Προοδευτικός Κινηματογράφος: η δυναμική εκκίνηση  του Άρη Μαραγκόπουλου», Ιδέες και ποιητική στη λογοτεχνία του εικοστού αιώνα. Τιμητικός τόμος για τη Χριστίνα Ντουνιά, επιμέλεια: Θανάσης Αγάθος, Δημήτρης Αγγελάτος, Στέφανος Κακλαμάνης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα, 2026, 512-521.

3. Ειρήνη Λάππα, «Ποιητική δημιουργία και εκφραστική δυστοπία στα ποιήματα ποιητικής του Γιώργη Παυλόπουλου», περ. Ερωφίλη–Journal of Modern Greek Literature του ΕΚΠΑ [peer reviewed], τόμ. 6 (2026) (https://epub.lib.uoa.gr/index.php/erofili/article/view/2930).

4. Ο μεταπτυχιακός φοιτητής του Τμήματος Κωνσταντίνος Παπανδρικόπουλος παρουσίασε το αρχείο της Αθηνάς Παπαδάκη που απόκειται στο ΕΑΤΤ στη Δ’ Επιστημονική Συνάντηση του Εργαστηρίου, η οποία διοργανώθηκε διαδικτυακά στις 2/12/2024 και ήταν αφιερωμένη στο έργο της ποιήτριας. Περισσότερα εδώ.

5. Χρ. Παπάζογλου και Κ. Κωστίου, Λόγος ανυπεράσπιστος. 25 επιστολές του Δημήτρη Χατζή στη Λεία Χατζοπούλου-Καραβία & 1 μελέτη για το έργο του, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών, Πάτρα, Νοέμβριος 2024.

6. Ανδρονίκη Π. Χρυσάφη, «Το αρχείο του Γιάννη Πατίλη για τον Περικλή Γιαννόπουλο: μια δυναμική εκκίνηση», Πρακτικά Β΄ Επιστημονικής Συνάντησης (12-14/5/2022), «Το περιοδικό Πλανόδιον και οι συνεργάτες του», ΕΑΤΤ, Τμ. Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα, 2023, 379-390 (ISBN 978-618-5496-06-7), εδώ. 

7. Οι εργασίες της Α΄ Επιστημονικής Συνάντησης του ΕΑΤΤ (2021) με τίτλο: «Τότε που η Χίμαιρα. Η λογοτεχνική διαδρομή του Αργύρη Χιόνη» αποτέλεσαν τον βασικό πυρήνα του αφιερώματος στον Αργύρη Χιόνη στο ηλεκτρονικό περιοδικό Χάρτης 43 (Ιούλιος 2022), που επιμελήθηκε η καθηγήτρια Κατερίνα Κωστίου.

8. «Ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά και Οπτικός πολιτισμός: παρόν και μέλλον»
Παρουσίαση πάνελ στο πλαίσιο του 8ου Διεθνούς Συνεδρίου της European Society for Periodical Research (Esprit), με τίτλο «Περιοδικά και Οπτικός Πολιτισμός» (Εθνική Βιβλιοθήκη, Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 11-13 Σεπτεμβρίου 2019 (http://esprit2019athens.com/).
Στο πάνελ συμμετείχαν (με σειρά οργάνωσης):
⸎ Κατερίνα Κωστίου, Από το “ιλουστρασιόν” χαρτί στο “μαστοριλίκι”: μια απόπειρα “οπτικής” ανάγνωστης του περιοδικού Πλανόδιον»,
⸎ Άννα Μαρίνα Κατσιγιάννη, «Τα “ωραία κολίμπρια της Γραφής” και οι Ιστορίες Μπονζάι, ένα “ιστολόγιο για το μικρό διήγημα”» και
⸎ Άννα Μαρία Σιχάνη, «Ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά, ψηφιακός οπτικός σχεδιασμός και λογοτεχνική κουλτούρα».
Στο τέλος του Συνεδρίου, στο Plenary Session παρουσιάστηκε το ΕΑΤΤ από την Κατερίνα Κωστίου.

9. Επιλογή κριτικών κειμένων και κριτικογραφία Άρη Μαραγκόπουλου.
Βασισμένη στο Αρχείο του Άρη Μαραγκόπουλου, που απόκειται στο ΕΑΤΤ, η συγκεκριμένη ερευνητική δράση οδήγησε στην έκδοση Πορτρέτο του συγγραφέα ως κριτικού. Ανθολογία κριτικών κειμένων και Εργογραφία Άρη Μαραγκόπουλου (βλ. “Εκδόσεις“).

10. Ποιητικά άπαντα Θανάση Κωσταβάρα.
Με βάση τις ποιητικές συλλογές του Θανάση Κωσταβάρα και το αρχειακό υλικό που απόκειται στο ΕΑΤΤ προετοιμάζεται προς έκδοση το σύνολο του ποιητικού του έργου. Τα ποιητικά άπαντά του Θανάση Κωσταβάρα θα εκδοθούν από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης με εισαγωγή της πρώην μεταπτυχιακής φοιτήτριας του Τμήματος Κατερίνας Τσιούμα και επιμέλεια της Άννας Κατσιγιάννη και της Κατερίνας Κωστίου.

11. Το μεταφραστικό έργο του Αργύρη Χιόνη
Συγκέντρωση και μελέτη των ποιημάτων που μετέφρασε ο Αργύρης Χιόνης από τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ιταλικά και τα ισπανικά. Κάποια ποιήματα έχουν εκδοθεί αυτοτελώς, άλλα απόκεινται στο αρχείο του και δεν έχουν δημοσιευτεί, ενώ πολλά βρίσκονται διάσπαρτα στον περιοδικό τύπο. Την έρευνα έχουν αναλάβει από κοινού μέλη του ΕΑΤΤ, μέλη ΔΕΠ του Τμήματος και μελετητές του έργου του Χιόνη από την Ελλάδα και το εξωτερικό (Άννα Μαρίνα Κατσιγιάννη, Κατερίνα Κωστίου, Ευριπίδης Γαραντούδης, Hero Hokwerda, Vicente Fernandez Gonzalez, Κυριάκος Ραμολής). H ομάδα ενδέχεται να διαφοροποιηθεί ανάλογα με την πορεία της έρευνας.